Ondertussen, in Nederland, zit Aad (gemachtigde, collega, toekomstige buurman en nog veel meer) bij de notaris. Met onze koopovereenkomst: na tweeëneenhalf jaar vergaderen lijkt het er op dat we toch echt eigenaar gaan worden van ons klushuis, nu nog bouwval, over ongeveer een jaar droomhuis. Is het plan. Een dubbele benedenwoning met tuin, van binnen naar eigen inzicht ontworpen, met toegang tot de binnentuin die we delen met een stuk of 50 buren die we de afgelopen tijd al erg goed hebben leren kennen.

´De notaris en ik hebben geen idee wat het is, maar sla maar achterover!´

We gaan staan (nog steeds houdt de serveerster haar gezicht strak), proosten zo officieel mogelijk, proberen te beseffen dat we nu Huizenbezitter zijn. Weten niet zo goed of dat iets is om blij over te zijn of niet.
Wel blij zijn we over het feit dat we aan dát huis gebonden zijn. Met díe buren. Erg blij, erg blij ook dat iemand tijdens onze afwezigheid de nodige handtekeningen wilde zetten.
Dank, Aad!

Wachten op Aad´s handtekening

Veel te veel

Een cliché is niet voor niets een cliché (en ja, dat is er ook één). Maar ah, wat wordt het onder sommige omstandigheden toch duidelijk hoe belachelijk luxe we thuis leven. En wat ga ik het thuis weer hard proberen, het genieten van al die luxe.

Vanaf de plek waar we een project van Terre des Hommes bezochten tot Samaipata leek me een dag of vier fietsen. Het bleken er acht – en weer niet erg makkelijk. Belachelijk lange klimmen (als 1800 m. in 35 km, meer deden we niet die dag), hele steile afdalingen, alles onverhard.

Één avond gaan we luxe eten: pasta met tonijn. Na pasta met ui en pasta met een bouillonblokje en smaakloze kaas een welkome afwisseling. Maar als ik het blikje tonijn openmaak zie ik dat er ´sardines´op staat.
Na zes weken fietsen door de  Sahara (2004, deel van reis door Afrika (http://www.cyclingsouth.nl/dagboek/sentmailings.aspx, kies ´041202 Nouakchott´voor woestijnverhaal)) waarin we leefden op pasta met sardientjes (en ´s ochtends Cerelac babyvoeding) hebben we gezworen nooit meer pasta met sardientjes te eten (en nooit meer Cerelac, zelfs niet Etape 3, Goûts Plus Riches). Maar nu we voor de keuze staan tussen pasta met sardientjes of geen eten breken we tegen heug en meug onze belofte.

Een aantal dagen verheugen we ons op de in onze reisgids vermelde La Pachija: watervallen, goede kampeerplekken, zwemstrand. Daarvoor kiezen we een andere weg, eentje die niet op onze kaart staat maar wel op een héél klein kaartje in de gids. Tot onze verbazing worden we, als we hopen enigszins in de buurt te zijn, inderdaad ergens naar toe gewezen. ´La Pachija? Jahoor, dat ken ik wel, 7 km hiervandaan.´
En inderdaad: waterval, kampeerplekje, je kan er zwemmen, maar zo spectaculair als beloofd werd, nee.
Een dag later eindigt het enige gesprek van die dag (afgezien van die met elkaar) op een zelfde manier, al wordt dan het antwoord gegeven als advies, een vraag hebben we niet gesteld. ´Ga naar La Pachija, dat is niet zo ver fietsen meer.´ We zijn verbaasd – we hebben toch geen rondje gefietst?
Maar La Pachija waar wij voor omfietsten is geen dorpje of beroemde plaats: het betekent niet meer dan ´rustplek´ in het Quechua.
Geen ramp, we kamperen fijn. Maar we hebben nu geen idee meer hoe ver we van de bewoonde wereld afzitten, of we bij dé La Pachija zitten of bij zo maar eentje. Weinig dorpjes, en de dorpjes die er zijn staan niet op onze slechte kaart.

Één dag komen we voor een splitsing te staan zonder bordje. We kiezen de grootste weg, want we moeten op de hoofdweg blijven. We kiezen de weg met wel tien bandensporen in plaats van die met maar één, we kiezen de breedste. Iemand om het aan te vragen is er niet.
De weg wordt steeds slechter, steiler, zanderiger. Voor de verandering niet één grote klim, maar drie kleinere. Één daarvan is een steile bocht of twaalf met erg veel zand, we moeten bijna alles lopen.

Na het derde pasje is er een steile afdaling, ook over een ongelooflijk slechte weg in aanbouw, een bijna-weg, een ongeveer-weg. Wel komen we in oerwoud-achtig gebied: hier en daar wat orchideeën, kolibries die klinken als dikke hommels, dikke hommels, vlinders zo groot als kolibries. En vier uur na de afslag is er een brug. Aan deze brug (een rij boomstammen) wordt gewerkt door een man of tien.
´Is dit de weg naar Samaipata?´´Nope. Deze weg gaat naar een school. En daarna is er niks´.
We geloven het bijna niet, maar het is echt waar: we moeten terug. En om half vijf (duwen trekken slepen door het oerwoud, zanderige afdaling, nèt fietsen tot pasje twee, bijzonder steile en zanderige afdaling, zanderige klim, afdaling) zijn we weer bij de splitsing waar we zeven uur eerder ook waren. En dat terwijl we zo hoopten vanavond in een dorp aan te komen en morgen een rustdag te hebben. Ons eten is bijna op, mijn benen na zeven dagen aaneengesloten fietsen ook.
Nog één nacht kamperen (avondeten: soep en aardappelpuree; ontbijt: soep en quinoa. Dan hebben we nog één pakje hartkeks als lunch, verder alleen nog peper, zout, kaneel, provencaalse kruiden) bij een schitterende waterval (La Pachija nr. 2), en na nog veertig kilometer fietsen (´plano´, zegt een oud mannetje, ´eerst vlak en dan een afdaling´. Zelfs de bergachtigste bergbewoner zou het volgensmij nog als ´bijzonder heuvelig´beschrijven) komen we tóch nog aan in Samaipata, en dorp met hostels, internet, en restaurants.
Moe. Honger.

Één van die restaurants wordt gerund door een Nederlands stel. Daardoor praten we tijdens het wachten op het eten niet met elkaar, maar lezen Nederlandse tijdschriften.
Dan komt ons voorafje: échte kaas (ah),  lekkere olijven (oh), droge, goed gekruide worst (ah). En bier voor Robert, voor mij de wijn (aah) die het beste bij mijn pasta met blauwe kaas (ah) en verse champignons (oh) zou passen . Toe, na het tweede glas wijn: appeltaart (oh) met vanillesaus (ah) en goede koffie (aaaah).
Mijn mondhoeken blijven uren hoog.

Zo wil ik ook thuis genieten.

We zijn aan het klimmen, Robert is om onbekende reden achter. Boven me zie ik vier meisjes van een jaar of veertien opgewonden op en neer springen als ze ons ontdekken.  Er komt een haarspeldbocht, ik kom steeds dichterbij. Ze rennen stukjes voor me uit, stoppen even om om te kijken en meisjesgilletjes te slaken, besluiten op een gegeven moment dat er genoeg gerend is en wachten, op hun gezicht een mengeling van opwinding en angst, op mijn komst.
Hun ogen worden heel langzaam steeds een beetje groter, hun mondhoeken trekken naar achteren. Eén meisje pakt een steen op, ter eventuele verdediging, hoop ik. Met 6 km/u kom ik heel langzaam dichterbij… en zeg vriendelijk goedemorgen. In het voorbijgaan zie ik nog net de angst op hun gezichten in teleurstelling omslaan. Is dat alles?
Wat zouden ze verwacht hebben? Ontvoering? Vuurspuwen? Ik weet het niet, maar grinnik wel (met mond dicht, het is nog steeds stoffig).

Op de markt komen we bijna niet aan boodschappen toe: waarheen, waarvoor, waarvandaan, waarom? Veel mannen vragen het, sommigen hebben gedetailleerde fietsinteresse. Één wil alles weten van Roberts naafdynamo, van klikpedalen, ligsturen en fietscomputers. De prijs van onze fietsen blijft ook een punt van discussie: schattingen lopen uiteen van 200 tot 5000 dollar.

Hier zijn niet veel (fiets)toeristen, en wij ambassadeur van het toeristenvolk. Verrassend, leuk, en soms vermoeiend. Off the beaten track.

Al eerder schreven we over het cocagebruik van onze gids in Potosi. Coca is legaal in Bolivia, en wordt door het gros van de arbeiders aan de weg, op het land en in de bouw gebruikt om de dag door te komen, zonodig zonder lunch. Het is níet vergelijkbaar met cocaïne, maar is daar wel de grondstof voor, en daardoor omstreden.
Wij verrichten overdag ook behoorlijk wat arbeid (en zeggen dat het vakantie is). Zonder lunch door kunnen fietsen lijkt ons erg handig. En daarnaast is het natuurlijk goed om je best te doen je te verplaatsen in de lokale bevolking. Eigenlijk zijn we vooral nieuwsgierig: we gaan het een dag proberen.

Aanschaf is geen enkel probleem. Het ligt op de markt gewoon tussen de tomaten en de wortels, en kost ongeveer een euro voor een flinke plastic zak die een kwart van mijn voortas vult.
Ermee beginnen is een ander verhaal. Als eerder verteld houden we nogal van eten, en dat opgeven voor een twijfelachtig experiment kost ons wat moeite.

Dan komt de dag ná de dag waarop Robert de opmerking maakte waar deze post mee begint. Al snel blijkt dat we wél die idioot hoge bergkam opmoeten. En lijkt het ons een geschikte dag groene blaadjes te gaan kauwen.
We weten dat je ze stuk voor stuk (formaat flinke postzegel) van de middennerf moet ritsen, en dat vergt techniek. En die hebben we niet. Gelukkig ziet niemand ons hannessen. Beetje kauwen, en in de rechterwang. Volgende blaadje.
Het kost ons een kwartier om een enigszins zichtbare verdikking in ons gezicht te kauwen.
Het smaakt als groene thee, dat lijkt me ook helemaal niet lekker.

Verder met de klim. Ingespannen let ik op verdachte verschijnselen tijdens het fietsen. Voe ik me al ´slightly detached´, zoals beschreven werd? Ben ik melancholieker dan normaal?
Ik merk niet zoveel. Of is dat deel van het effect? Of is het de zon, die vandaag nog feller lijkt te schijnen dan gewoonlijk?
We stoppen even, om nog meer blaadjes bij te eten. ´Ja, doorwerken zonder pauze´, merkt Robert op, ´maar wel steeds stoppen om coca te kauwen´. Wel bedenken we dat we geen van tweeën gemerkt hebben dat de weg van half-verhard (kinderhoofdjes) overgegaan is in onverhard. Gevolg van het coca kauwen of van het hard opletten of het coca kauwen al effect heeft?

Ik ben misselijk, neem me voor om te wachten tot de pas met het uitspugen van de groene derrie, die steeds vaker door het gat van mijn vorig jaar getrokken verstandskies mijn mond in kruipt. Mijn wang is gevoelloos, wat schijnt te kloppen.  Ik kan me minder concentreren, wat ik helemaal niet fijn vind. Daardoor ben ik chagrijnig, wat vooral Robert niet fijn vindt. En ik heb honger.

Twee dikke groene kwakken naast de weg, we pakken ons brood.

Drie dagen later geven we de overgebleven driekwart zak blaadjes aan onze hotelbazin, die er blij mee is.

In de uitnodiging voor de zitting staan alle gegevens van de dief: Naam, toenaam, adres, werkadres, leeftijd (hij is jonger dan we dachten: 25). En ook van Robert (al is zijn achternaam op mysterieuze wijze verdwenen uit alle aangiftes, twee voornamen is hopelijk genoeg), inclusief adres van het hostel. Waarschijnlijk heeft de familie van Luiz (zo heet de zakkenroller) dezelfde papieren gekregen. En twintig minuten later staan moeder, vrouw en kind dan ook bij ons op de stoep. Huilen, smeken. ´Por favor!´ klinkt het een half uur lang, Robert staat ze drie keer te woord, legt uit dat hij echt bij zijn aangifte blijft, dat de discussie voorbij is.

Dan worden we gebeld door de politie: of we gelijk naar het bureau willen komen, dan gaan we daarna samen naar de rechtszaak. Dus we trekken onze beste kleren aan (ah, die hadden we al aan: het enige alternatief dat we hebben voor de afritsbroek is de fietsbroek, en dat leek ons nog minder geschikt), en zitten een kwartier later weer in Ruimte I. Ik blijk een officiële getuigenverklaring te moeten afgeven. Mijn Spaans is nog slechter dan dat van Robert, met als gevolg dat Robert mjin getuigenverklaring geeft. Het is al bijna vijf uur, we lezen hem snel snel door, ik begrijp zo´n 80%, onderteken, agent Pablo ook, stempel.
Dan snel snel naar buiten. Pablo zoekt een auto, sleutels, belt, sms´t: geen politieauto. ´Zullen we dan maar gaan lopen?´, zegt Robert, ´of met de taxi?´. Het wordt het laatste. Alleen mag de politie daar blijkbaar geen geld aan uitgeven, dus wij moeten de 10 Bolivianos (1 euro) betalen. Raar, maar goed, het moet maar. Wat veel raarder is, is dat dan blijkt dat ook Luiz hier nog zit, en met ons meegaat. Robert mag voorin. Op de achterbank zit agent Pablo in het midden, dader Luiz links van hem, ik rechts. Bijzonder.
Luiz weet het beste de weg, blijkt als de taxichauffeur om de snelste route vraagt.

De rechtszaak vindt plaats in een kamer met open deur: het is een openbare zitting. Een kamer van 4 bij 5 meter, met drie verschillende bureau´s, één schrijftafeltje, twee boekenkasten (met in totaal zo´n 15 bekers, waaronder een aantal voor voetbal), twintig stoelen (vijf verschillende soorten).
Aan het middelste bureau zit de rechter. Achter het linkerbureau de openbaar aanklager en Robert, rechts Pablo, Luiz, twee advocaten. Op de 10 stoelen voor het publiek zit een assistent van de openbaar aanklager, ik, en achter mij de vrouw met kind. Daarnaast de moeder van Luiz, ook de vader loopt in en uit.

De twee uur die volgen zijn voor mij niet erg begrijpelijk. En omdat Robert een gedeelte van de zaak de kamer uit moet, weten we niet exact wat er allemaal gezegd is. Maar het lijkt correct te verlopen, met stukken die gepresenteerd worden, verklaringen die in twijfel getrokken worden (de mijne ja) en na hoor en wederhoor toch voor waar aangenomen worden. De rechter luistert het eerste en praat het tweede uur. Hij dicteert zijn lezing aan de secretaresse, en dat gaat niet heel erg snel, maar wat we begrijpen van wat hij zegt klinkt ons rechtvaardig in de oren. Er is maar één moment dat ik even mijn best moet doen om mijn lachen in te houden:
´Volgende regel.´
´Robert Arno werd vergezeld door…´ stilte, twijfel?
´… zijn geliefde…´ Ah, hij maakt zich er gemakkelijk van af, denk ik, wat flauw. Eerdere pogingen tot het correct uitspreken van mijn naam door de openbaar aanklager en één van de advocaten van Luiz mislukten jammerlijk (Witte Kop en Vjeche Kor). Maar er volgt een komma, en de rechter probeert het ook, slaagt veel beter.

Ook op belangrijker vlak lijkt de rechter me een echte rechter, een indrukwekkend rechtvaardige, neutrale man. Hij trekt niemand voor, luistert veel, kraakt links en rechts wat protesten af. Doet niet zijn best om gezellig te zijn, doet wat hij moet doen.
Hij richt zich ook nog aan de voortdurend snikkende vrouw met kind: ´Uw eerste prioriteit is het moederschap. De vader heeft zich keer op keer onverantwoordelijk gedragen, dat is zijn keuze, u moet kiezen voor uw kind.´

De dief wordt schuldig bevonden, over voor hoe lang hij achter de tralies verdwijnt is nog geen zekerheid. Waarschijnlijk drie maanden, zegt men. En daar zijn we wel blij om, dat lijkt ons, zeker omdat het niet de eerste keer is en er eerder geweld in het spel is geweest, gepast.

De rechter blijkt Frans te spreken, hij praat nog kort na met Robert. ´Ik wil nogmaals mijn medeleven betuigen aan de vrouw-met-kind´, zegt Robert, ´maar ik sta achter mijn getuigenis´: de rechter vertaalt het aan haar.

Serieus gaan we samen met de openbaar aanklager en zijn sukkelige assistent naar buiten. Allebei de advocaten proberen nogmaals Robert over te halen een document te tekenen dat Luiz hem de spullen zelf terug gaf. ´Dat is de waarheid niet. Ik blijf bij mijn getuigenis, alles staat in de aangifte. Voor mij is het nu klaar. Final.´ Hij onderstreept het met duidelijke handgebaren, de advocaten druipen eindelijk af.
Afgelopen. Uit.

Begraafplaats Sucre

En in al die drukte (zie #17) kun je er natuurlijk op wachten: nadat Wies en ik prima hebben gegeten op de Mercado Central worstelen we ons door een menigte, en opeens wordt er dan toch wel erg tegen mijn been gedrukt. Omdat ik toch iets meer dan nederlands alert ben controleer ik snel de zak waar ik de druk voel, zie dat mijn rits open is en op mijn camera een vreemde hand rust! Snel grijp ik die hand, pak met mijn andere de camera terug en wissel een scherpe blik met de persoon die aan de deze hand vast zit en me schuldbewust aankijkt.

Ik heb deze situatie eerder meegemaakt, en wel op een volkse markt in Kano, Noord-Nigeria. Op die markt was ik me ervan bewust dat niets gestolen was, en dat het daar de dief vanwege de sharia het met zijn handen of erger zou kunnen bekopen als ik hem als dief bekend zou maken. Ik heb het daar bij een duidelijke waarschuwing gehouden. Ook hier laat ik om deze reden de man gaan en probeer de situatie beter in te schatten….Is deze man in zijn eentje? Is Wies OK? Mis ik meer?

Wies is prima, en ik laat haar snel en kort weten wat er aan de hand is, ik zie geen reden om aan te nemen dat dit een of andere truuc is om mij af te leiden en haar echt te beroven, de man lijkt in zijn eentje. Maar ik mis meer! In dezelfde zak had ik een kleine voorraad buitenlands geld ($100), en dit is weg. Omdat het voorgaande nauwelijks tijd in beslag heeft genomen (3-4 seconden) en het zo druk is dat ook de dief nauwelijks vooruit kan komen, heb ik hem nog in mijn vizier. In twee stappen ben ik bij hem. Ik heb weer eens voordeel van mijn lengte, en de man geeft geen weerstand als ik hem vastgrijp, mijn geld zie en het terugpak. In dezelfde tijd heb ik me beseft dat ik hier niet op de markt in Kano sta, of op een andere plek waar ik niet in wil staan voor de buitenproportionele strafmaat van het rechtssysteem, maar in de meest progressieve stad van Bolivia, waar de politie wellicht een heel stuk minder integer is dan in Nederland, maar toch min of meer ´mijn beste vriend´. Ik besluit het hier niet bij te laten, pak de man halfhartig beet (ik ben toch niet zo heul standvastig), geef hem een duw tegen een Micro aan en zeg duidelijk tegen hem dat ie een dief is, en we naar de politie gaan. De marktkooplui en bezoekers was de commotie al opgevallen en terwijl de man van me probeert te vluchten wordt ie vastgegrepen.

Een achtervolging door een kleine menigte volgt, ik probeer zo snel mogelijk politie te vinden. De marktkooplui gaan niet bepaald zachtzinnig om met de man, en ik heb hem liefst wel bij bewustzijn in het politiekantoor. Gelukkig zijn er vanwege Evo verschillende soorten politiemensen op straat, een paar groene van de presidentiële garde nemen de man over van de marktmensen. Het verhaal gaat een stuk sneller dan een lopend vuurtje over de markt, en terwijl ik bij de man probeer te komen die inmiddels al flink op zijn gezicht getimmerd is, is overal al duidelijk dat ik de gringo ben die door de man bestolen is. Ik zoek nogmaals contact met Wies, en over de zee van mini-Bolivianen geven we elkaar de duikers-´big OK´: alles in orde. Terwijl politie, Wies, de meerdere redelijke mensen en ik de fanatici (die volgens mij niet eens martkooplui zijn) de man van het lijf houden, komen we aan bij het politiebureau aan (200m vanaf de markt). Hier krijgt de man nog een een paar flinke klappen en een trap in zijn ribben van een politiechef……. ik ben ondertussen al flink aan het twijfelen of ik er goed aan heb gedaan de man aan te wijzen. In Nederland klagen mensen er vaak over dat criminelen te zacht worden aangepakt, maar dit kan toch wel een een heel vervelende kant op gaan. Gelukkig maken Wies en ik duidelijk protest tegen het politiegeweld en de dief wordt in een hoek geplaatst. Na een tijdje schuifelt de chef weg uit de ruimte, die inmiddels is gevuld met agenten.

Aangifte. Robert legt alles uit, zo goed als hem dat in het Spaans lukt. Een formulier wordt ingevuld: naam, geboortedatum, paspoortnummer. Vervolgens veel witregels, en daaronder moet Robert tekenen. ´Wat komt hier?´ ´Later´, zeggen ze. Robert tekent onder protest: ´Ik wil straks zien wat hier geschreven is´. En we herhalen wat we al gezegd hebben: het geweld van mensen van de markt, het slaan en het trappen, keuren we af, net als het geweld van de politie hier binnen.

Ander hokje, zelfde verhaal, nu verteld aan een man achter een computer. Dit gaat wat langzamer, zorgvuldiger. Tijdens het navertellen van alle details en het benadrukken dat de dief tegen Robert géén geweld gebruikt heeft vertelt de politieagent ook over Windows 7, officieel nog niet uit, maar zij hebben het al. ´Het is gekraakt´, vertelt de man trots. Hij is verbaasd om te horen dat wij verbaasd zijn over een officiële instantie met illegale software. Robert gebruikt dezelfde bewoordingen als in de aangifte: gestolen. Het gezicht van de man betrekt even.

Kritisch nalezen, laatste woorden veranderen, we krijgen de gevraagde kopie. Robert vraagt nogmaals om die lege regels op die andere aangifte waar zijn handtekening onder staat. Deze agent heeft begrip, we gaan terug, de witruimte worden gevuld met woorden waar we achter staan. Sommigen lijken er graag een overval van te maken, we krijgen steeds sterker het idee dat de zakkenroller harder gestraft wordt dan wij redelijk achten. We doen ons best het eerlijk, correct te houden.

Er wordt ons verteld dat we nog ergens aangifte moeten doen, bij de officier van justitie geloven we, we begrijpen niet helemaal waarom, we begrijpen de rol van de verschillende instanties niet, maar we gaan maar op weg.

Tijdens het lopen tussen Ruimte I en Hokje II had ik al een noodgevangenis gezien, een hok met tralies waar donkerblauwe sweaterarmen uitsteken, zelfde trui als onze dief aan had. Voor de tralies twee vrouwen.
Als we op weg gaan naar de justitiële instantie, staan ze op de stoep tegenover het politiebureau. ´Wil je alsjeblieft de aangifte intrekken?´ Er volgt een smeekbede, tranen, het zijn de vrouw en de moeder van de zakkenroller. Ik heb hier totaal geen zin in, wil eigenlijk doorlopen, Robert luistert wel en probeert zijn handelswijze te motiveren. Na een paar confronterende minuten, tijdens welke ik in de dekenbundel die de jongste vrouw vast heeft een héél klein mensje zie slapen, worden we weer teruggeroepen door de laatste, redelijkste agent.

´Begrijp je mijn dilemma?´ vraagt Robert, ´als de straf echt zo zwaar is als de vrouw en moeder van de dief zeggen, als de man zo behandeld gaat worden als wij hier gezien hebben, dan twijfel ik of ik hier aan mee wil werken´. De politieagent laat ons weer binnen zitten, luistert naar Roberts verhaal, lijkt echt te begrijpen, ondanks het bepaald niet vloeiende Spaans. Hij herhaalt wat ons al eerder is verteld: het is niet de eerste keer dat de man gepakt is, daarom ook de harde behandeling. Eerder is hij gepakt voor steekpartijen, hij heeft al vijf jaar in de gevangenis gezeten.
´Wat gaat er nu gebeuren? Hoe lang wordt hij opgesloten? Is dat echt vijf of zes jaar, zoals vrouw en moeder zeggen? Hun tranen geloven we niet, die kwamen te snel, maar is het waar, zo lang?´´Vrouw en moeder zijn ook dievegges, ook bekenden van ons.´En de gevangenisstraf zal zo´n twee jaar zijn, volgens de agent. Ook erg lang voor zakkenrollen.
In een laatste poging ons te overtuigen van de slechtheid van de dief, begaat de politieagent een indiscretie en laat ons zijn strafblad zien, het aantal aangiftes dat tegen hem gedaan is. Veertien, tel ik er, waarvan een stuk of zes voor steekpartijen. Of zes aangiftes voor één steekpartij, dat weten we niet.
´Ik weet niet wie ik moet geloven´, zegt Robert, ´mensen hier, mensen in de eerste ruimte, mensen buiten, allen zeggen verschillende dingen, sommigen liegen, sommigen spreken misschien de waarheid, sommigen verbuigen de waarheid een beetje. Maar de aangifte klopt, dát is de waarheid, daar blijf ik bij´.

Handen schudden, en weer op weg. Onderweg eten we een broodje en een ijsje, zijn dan bij ´Fiscal´, waar we plaats mogen nemen in de hoek van een kamer.
Surrealistisch: alle mensen die deel uitmaken van dit toneelstuk zijn aanwezig. De dief (ongeveer onze leeftijd) zit in één hoek, wij in de andere. De stoel naast Robert is vrij, daarnaast zit de vrouw van de dief (halverwege twintig?), met het bundeltje, dat begint te huilen. In een derde hoek tikt iemand op een typmachine. De moeder van de dief loopt rond, de vader komt ook nog even langs. We wachten, de advocate van de dief praat met de openbaar aanklager achter half gesloten deuren. We wisselen soms blikken met dief (het bloed is weggewassen), moeder, vrouw. Ongelukkige blikken. Er is veel verdriet, geen zichtbare woede.

De advocate roept ons even naar buiten om wat te praten, de openbaar aanklager komt meeluisteren. ´Heb je alles weer terug?´, vraagt ze aan Robert. ´Ja, alles.´ ´Je mist niks?´ ´Nee, niks.´ ´Kan je dan niet aan je aangifte toevoegen dat de zakkenroller alles heeft teruggegeven? Een beetje consideratie met de vrouw en het zes dagen oude kind?´
´Natuurlijk voel ik mee met zijn vrouw en kind´, zegt Robert,´maar ik ga niet liegen. Er is een verschil tussen teruggeven en terugpakken: ik heb het teruggepakt, het geld, hij gaf het niet vrijwillig.´
Binnen, achter gesloten deuren, met precies dezelfde mensen (advocate, openbaar aanklager) herhaalt Robert nog een keer precies dezelfde details.

We mogen weg. Moeten buiten nog door een laatste smeekbede van moeder en vrouw met bundel, ze vragen nog een keer of we de aangifte in willen trekken. We lopen weg, boos, verdrietig, bezwaard. Wel staan we nog steeds achter al onze beslissingen. Ik ben trots op Robert, bewonder hoe rustig en correct en consequent hij is gebleven en de familie niet uit de weg gegaan is.

Twee dubbele espresso por favor. En vanavond wat sterkers.